Đề cương Ph.D cần chuyển một ý tưởng ban đầu thành vấn đề, câu hỏi, phương pháp và kế hoạch nghiên cứu rõ ràng, khả thi.
Nhiều ứng viên bắt đầu hành trình Ph.D với một lĩnh vực quan tâm hoặc một vấn đề đã gặp trong công việc. Tuy nhiên, từ một ý tưởng ban đầu đến một đề cương nghiên cứu có thể được đánh giá là một quá trình cần nhiều bước.
Đề cương Ph.D không chỉ giới thiệu tên đề tài. Tài liệu này phải cho thấy vấn đề nghiên cứu là gì, vì sao cần được nghiên cứu, câu hỏi nào cần trả lời, dữ liệu sẽ được thu thập ra sao và công trình có thể tạo ra đóng góp gì.
Ý tưởng nghiên cứu chưa phải là đề cương
Một ý tưởng thường bắt đầu bằng những nhận định tương đối rộng như:
- Tôi muốn nghiên cứu chuyển đổi số;
- Tôi quan tâm đến quản trị nhân sự;
- Tôi muốn cải thiện chất lượng điều dưỡng;
- Tôi muốn nghiên cứu trí tuệ nhân tạo;
- Tôi quan tâm đến lãnh đạo trong giáo dục;
- Tôi muốn tìm hiểu trải nghiệm người bệnh.
Đây là những lĩnh vực quan tâm, chưa phải đề tài hoặc câu hỏi nghiên cứu hoàn chỉnh.
Để phát triển thành đề cương, ứng viên cần làm rõ:
- Vấn đề cụ thể đang xảy ra;
- Vấn đề xuất hiện trong bối cảnh nào;
- Nhóm đối tượng nào chịu ảnh hưởng;
- Nghiên cứu trước đã giải thích đến đâu;
- Nội dung nào vẫn chưa rõ;
- Kết quả nghiên cứu có thể tạo ra giá trị gì.
Quá trình này giúp chuyển từ một chủ đề rộng sang một công trình có thể triển khai.
Bắt đầu bằng vấn đề thực tế
Một đề cương tốt thường bắt đầu từ một vấn đề đủ rõ và có ý nghĩa.
Ví dụ, “chuyển đổi số” là một chủ đề rộng. Vấn đề nghiên cứu có thể là doanh nghiệp đã đầu tư công nghệ nhưng nhân viên chưa sẵn sàng sử dụng hệ thống mới.
Trong điều dưỡng, “chất lượng chăm sóc” cũng là một lĩnh vực rộng. Vấn đề cụ thể có thể là sự khác biệt về chất lượng chăm sóc giữa các đơn vị hoặc ảnh hưởng của khối lượng công việc đến an toàn người bệnh.
Ứng viên nên mô tả:
- Hiện tượng đang xảy ra;
- Hậu quả của vấn đề;
- Các bên có liên quan;
- Những giải pháp đã được áp dụng;
- Lý do các giải pháp hiện tại chưa đủ;
- Nhu cầu cần có thêm bằng chứng nghiên cứu.
Phần mô tả vấn đề cần dựa trên dữ liệu, tài liệu hoặc bằng chứng ban đầu, không chỉ dựa trên cảm nhận cá nhân.
Xác định khoảng trống nghiên cứu
Khoảng trống nghiên cứu là phần chưa được giải thích đầy đủ trong tri thức hiện có.
Khoảng trống không nhất thiết có nghĩa chủ đề chưa từng được nghiên cứu. Nó có thể xuất hiện khi:
- Một mối quan hệ chưa có kết luận thống nhất;
- Một nhóm đối tượng chưa được nghiên cứu đầy đủ;
- Một lý thuyết chưa được kiểm chứng trong bối cảnh mới;
- Công nghệ hoặc chính sách mới làm thay đổi vấn đề;
- Nghiên cứu trước có giới hạn về phương pháp;
- Thiếu bằng chứng tại một ngành hoặc quốc gia cụ thể;
- Một mô hình chưa được phát triển thành giải pháp ứng dụng.
Để xác định khoảng trống, ứng viên cần đọc và so sánh nhiều nghiên cứu liên quan.
Không nên chỉ viết rằng “chưa có nhiều nghiên cứu” nếu chưa chứng minh được điều đó từ tài liệu học thuật.
Khoảng trống cần được trình bày rõ để người đọc hiểu vì sao một nghiên cứu mới là cần thiết.
Xây dựng câu hỏi nghiên cứu
Câu hỏi nghiên cứu là trung tâm của đề cương.
Một câu hỏi tốt cần:
- Rõ ràng;
- Có thể nghiên cứu được;
- Phù hợp với trình độ Tiến sĩ;
- Có phạm vi đủ kiểm soát;
- Liên kết với vấn đề;
- Có thể trả lời bằng dữ liệu;
- Tạo ra đóng góp phù hợp.
Ví dụ, thay vì hỏi:
“Chuyển đổi số có quan trọng không?”
Ứng viên có thể phát triển thành:
“Lãnh đạo số và văn hóa học tập ảnh hưởng như thế nào đến mức độ sẵn sàng chuyển đổi của nhân viên trong doanh nghiệp dịch vụ?”
Trong Ph.D in Nursing, thay vì hỏi:
“Làm thế nào để nâng cao chất lượng chăm sóc?”
Câu hỏi có thể là:
“Khối lượng công việc, môi trường thực hành và năng lực lãnh đạo ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng chăm sóc của điều dưỡng?”
Câu hỏi nghiên cứu càng rõ, việc lựa chọn lý thuyết, phương pháp và dữ liệu càng thuận lợi.
Xác định mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu cho biết công trình sẽ thực hiện những nhiệm vụ nào để trả lời câu hỏi.
Mục tiêu có thể bao gồm:
- Xác định các yếu tố liên quan;
- Đánh giá mức độ ảnh hưởng;
- Khám phá trải nghiệm của một nhóm đối tượng;
- Kiểm chứng một mô hình;
- So sánh giữa các nhóm;
- Phát triển một khung khái niệm;
- Đề xuất giải pháp hoặc khuyến nghị.
Mỗi mục tiêu cần liên kết trực tiếp với câu hỏi nghiên cứu.
Không nên xây dựng quá nhiều mục tiêu hoặc đưa vào những nội dung không thể hoàn thành trong phạm vi luận án.
Một đề cương tốt có sự nhất quán giữa:
- Vấn đề;
- Câu hỏi;
- Mục tiêu;
- Phương pháp;
- Kết quả dự kiến.
Tổng quan tài liệu cần làm gì?
Tổng quan tài liệu không phải là danh sách các nghiên cứu đã đọc.
Phần này cần giúp ứng viên:
- Giải thích các khái niệm chính;
- Tổng hợp kết quả nghiên cứu trước;
- So sánh các quan điểm;
- Xác định lý thuyết phù hợp;
- Phát hiện hạn chế;
- Làm rõ khoảng trống;
- Xây dựng cơ sở cho câu hỏi nghiên cứu.
Một tổng quan tốt cần có cấu trúc theo chủ đề hoặc lập luận, thay vì trình bày từng tác giả riêng lẻ.
Ví dụ, với đề tài về sự gắn kết của nhân viên, tổng quan có thể được tổ chức theo:
- Khái niệm gắn kết;
- Các lý thuyết liên quan;
- Vai trò của lãnh đạo;
- Vai trò của văn hóa;
- Cơ hội phát triển nghề nghiệp;
- Kết quả của các nghiên cứu trước;
- Khoảng trống trong bối cảnh lựa chọn.
Ứng viên nên ưu tiên tài liệu học thuật có chất lượng và liên quan trực tiếp đến vấn đề.
Lựa chọn nền tảng lý thuyết
Lý thuyết giúp nghiên cứu sinh giải thích vì sao các yếu tố có thể liên quan với nhau.
Một đề cương Ph.D thường cần chỉ ra:
- Lý thuyết nào được sử dụng;
- Vì sao lý thuyết phù hợp;
- Lý thuyết giải thích vấn đề thế nào;
- Những giới hạn nào cần lưu ý;
- Nghiên cứu sẽ mở rộng hoặc kiểm chứng lý thuyết ra sao.
Không nên lựa chọn lý thuyết chỉ vì thường được sử dụng trong lĩnh vực.
Ứng viên cần hiểu rõ nội dung và có khả năng bảo vệ lựa chọn trước hội đồng.
Trong một số nghiên cứu định tính, khung lý thuyết có thể được sử dụng linh hoạt hơn. Tuy nhiên, công trình vẫn cần có nền tảng học thuật rõ ràng.
Xây dựng khung nghiên cứu
Khung nghiên cứu thể hiện cách các khái niệm hoặc yếu tố được liên kết trong công trình.
Đối với nghiên cứu định lượng, khung có thể thể hiện:
- Biến độc lập;
- Biến phụ thuộc;
- Biến trung gian;
- Biến điều tiết;
- Các giả thuyết.
Đối với nghiên cứu định tính, khung có thể giúp xác định:
- Các chủ đề cần khám phá;
- Nhóm đối tượng;
- Bối cảnh;
- Mối quan hệ giữa trải nghiệm và hiện tượng.
Khung nghiên cứu cần xuất phát từ tài liệu và lý thuyết, không nên được xây dựng chỉ theo trực giác.
Ứng viên cũng không nên đưa quá nhiều yếu tố vào một mô hình vì điều đó có thể khiến nghiên cứu trở nên quá rộng.
Lựa chọn phương pháp nghiên cứu
Phương pháp cần được lựa chọn dựa trên câu hỏi, không phải dựa trên phương pháp mà ứng viên cảm thấy dễ nhất.
Các hướng phổ biến gồm:
- Định tính;
- Định lượng;
- Phương pháp hỗn hợp;
- Nghiên cứu tình huống;
- Khảo sát;
- Phỏng vấn;
- Phân tích tài liệu;
- Nghiên cứu can thiệp trong trường hợp phù hợp.
Đề cương cần giải thích:
- Vì sao lựa chọn phương pháp;
- Đối tượng nghiên cứu là ai;
- Cách lựa chọn mẫu;
- Dữ liệu được thu thập thế nào;
- Công cụ nào được sử dụng;
- Dữ liệu được phân tích ra sao;
- Cách bảo đảm độ tin cậy;
- Những giới hạn của phương pháp.
Ứng viên chưa cần có toàn bộ công cụ hoàn chỉnh ở giai đoạn đầu, nhưng phải cho thấy phương pháp dự kiến có khả năng trả lời câu hỏi.
Đánh giá khả năng tiếp cận dữ liệu
Nhiều đề cương có ý tưởng tốt nhưng không thể triển khai vì dữ liệu không khả thi.
Ứng viên nên kiểm tra:
- Có tiếp cận được tổ chức không;
- Có đủ số lượng người tham gia không;
- Dữ liệu có bị bảo mật không;
- Có cần sự chấp thuận của doanh nghiệp hoặc bệnh viện không;
- Có cần phê duyệt đạo đức nghiên cứu không;
- Chi phí thu thập có phù hợp không;
- Thời gian thu thập có khả thi không;
- Người tham gia có thể bị ảnh hưởng bởi quan hệ quyền lực không.
Đối với Ph.D in Nursing, các đề tài liên quan đến bệnh nhân, nhân viên y tế và dữ liệu sức khỏe cần đặc biệt cẩn trọng về đạo đức và bảo mật.
Trong Ph.D in Management, dữ liệu nhân sự, tài chính hoặc chiến lược doanh nghiệp cũng có thể bị giới hạn.
Khả năng tiếp cận dữ liệu nên được kiểm tra trước khi đề cương đi quá sâu.
Làm rõ đóng góp dự kiến
Một đề cương Ph.D cần cho thấy nghiên cứu dự kiến tạo ra giá trị gì.
Đóng góp học thuật có thể là:
- Kiểm chứng lý thuyết trong bối cảnh mới;
- Mở rộng mô hình hiện có;
- Giải thích mối quan hệ chưa rõ;
- Phát triển khung nghiên cứu;
- Bổ sung bằng chứng cho một nhóm đối tượng.
Đóng góp thực tiễn có thể gồm:
- Hỗ trợ nhà quản lý ra quyết định;
- Phát triển khuyến nghị;
- Cải thiện quy trình;
- Nâng cao chất lượng chăm sóc;
- Hỗ trợ chính sách;
- Phát triển mô hình triển khai;
- Cải thiện hoạt động đào tạo.
Ứng viên không nên hứa hẹn đóng góp quá lớn khi nghiên cứu chưa được thực hiện.
Phần đóng góp cần hợp lý với phạm vi, dữ liệu và phương pháp dự kiến.
Xây dựng kế hoạch thời gian
Đề cương cần thể hiện nghiên cứu có thể hoàn thành trong thời gian của chương trình.
Kế hoạch có thể gồm:
- Hoàn thiện đề cương;
- Phê duyệt đạo đức;
- Phát triển công cụ;
- Thu thập dữ liệu;
- Phân tích;
- Viết các chương;
- Công bố;
- Chỉnh sửa;
- Bảo vệ.
Ứng viên nên dành thời gian dự phòng vì nghiên cứu có thể chậm do:
- Khó tiếp cận người tham gia;
- Quy trình phê duyệt kéo dài;
- Công cụ cần chỉnh sửa;
- Dữ liệu chưa đủ;
- Luận án cần nhiều vòng phản hồi.
Một kế hoạch quá nhanh có thể thiếu thực tế. Ngược lại, kế hoạch quá dài cũng cho thấy đề tài cần được thu hẹp.
Dự kiến nguồn lực và chi phí
Đề cương không chỉ cần khả thi về học thuật mà còn phải phù hợp với nguồn lực của nghiên cứu sinh.
Ứng viên nên dự kiến:
- Chi phí khảo sát hoặc phỏng vấn;
- Di chuyển;
- Phần mềm phân tích;
- Phiên dịch nếu có;
- Hiệu đính học thuật;
- Hội thảo;
- Công bố;
- In ấn;
- Thời gian nghỉ việc hoặc giảm công việc;
- Chi phí gia hạn nếu tiến độ kéo dài.
Việc đánh giá sớm giúp ứng viên tránh lựa chọn thiết kế vượt quá khả năng tài chính hoặc thời gian.
Cấu trúc cơ bản của một đề cương Ph.D
Tùy theo yêu cầu của từng chương trình, một đề cương có thể gồm:
- Tiêu đề dự kiến;
- Bối cảnh nghiên cứu;
- Vấn đề nghiên cứu;
- Khoảng trống;
- Câu hỏi nghiên cứu;
- Mục tiêu nghiên cứu;
- Tổng quan tài liệu;
- Nền tảng lý thuyết;
- Khung nghiên cứu;
- Phương pháp;
- Đạo đức nghiên cứu;
- Đóng góp dự kiến;
- Kế hoạch thời gian;
- Tài liệu tham khảo.
Độ dài và mức độ chi tiết có thể khác nhau tùy giai đoạn.
Đề cương ban đầu dùng để đánh giá hướng nghiên cứu có thể ngắn hơn đề cương chính thức trình hội đồng.
Đề cương Ph.D in Management cần lưu ý gì?
Đối với Ph.D in Management, ứng viên nên bảo đảm đề tài không chỉ là một kế hoạch kinh doanh hoặc báo cáo tư vấn.
Đề cương cần có:
- Vấn đề quản trị rõ ràng;
- Nền tảng lý thuyết;
- Khoảng trống học thuật;
- Phương pháp khoa học;
- Dữ liệu có khả năng tiếp cận;
- Đóng góp vượt ra ngoài một doanh nghiệp riêng lẻ.
Các lĩnh vực có thể gồm:
- Chiến lược;
- Lãnh đạo;
- Nhân sự;
- Chuyển đổi số;
- Trí tuệ nhân tạo;
- Tài chính;
- Giáo dục;
- Y tế;
- Đổi mới;
- Phát triển bền vững.
Kinh nghiệm quản lý là lợi thế, nhưng kết luận phải dựa trên dữ liệu chứ không chỉ dựa trên kinh nghiệm.
Đề cương Ph.D in Nursing cần lưu ý gì?
Đối với Ph.D in Nursing, đề cương cần xác định rõ trọng tâm thuộc điều dưỡng và chăm sóc sức khỏe.
Nghiên cứu có thể liên quan đến:
- Thực hành điều dưỡng;
- Chất lượng chăm sóc;
- An toàn người bệnh;
- Giáo dục điều dưỡng;
- Lãnh đạo điều dưỡng;
- Y tế cộng đồng;
- Nhân lực;
- Công nghệ trong chăm sóc.
Ứng viên cần đặc biệt quan tâm đến:
- Quyền của người tham gia;
- Sự đồng thuận;
- Bảo mật dữ liệu;
- Rủi ro đối với bệnh nhân;
- Phê duyệt đạo đức;
- Quyền tiếp cận cơ sở y tế.
Nếu đề tài chủ yếu tập trung vào chiến lược hoặc vận hành bệnh viện, Ph.D in Management có thể phù hợp hơn Ph.D in Nursing.
Đề cương có thể kết nối với DBA thế nào?
Ph.D tập trung vào nghiên cứu chuyên sâu và đóng góp tri thức.
DBA tập trung nhiều hơn vào khả năng sử dụng nghiên cứu để phát triển giải pháp quản trị.
Một đề cương Ph.D có tiềm năng kết nối với DBA khi:
- Vấn đề có giá trị thực tiễn rõ;
- Kết quả có thể phát triển thành mô hình ứng dụng;
- Nghiên cứu liên quan đến tổ chức hoặc hệ thống;
- Có khả năng đề xuất giải pháp;
- Đề tài phù hợp với lĩnh vực DBA.
Ví dụ, Ph.D có thể nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả chuyển đổi số. DBA có thể phát triển khung triển khai dành cho doanh nghiệp.
Trong điều dưỡng, Ph.D có thể nghiên cứu chất lượng chăm sóc. DBA Healthcare Management có thể bổ sung giải pháp về lãnh đạo, nhân lực hoặc quản lý chất lượng.
Không phải mọi đề cương Ph.D đều tự động phù hợp với DBA. Việc kết nối cần được đánh giá riêng.
Chuẩn bị đề cương tại Kings University College
Kings University College triển khai chương trình Ph.D in Management và Ph.D in Nursing theo định hướng nghiên cứu.
Ứng viên chưa cần có đề cương hoàn chỉnh ngay từ khi bắt đầu tìm hiểu. Tuy nhiên, nên chuẩn bị:
- Kinh nghiệm nghề nghiệp;
- Lĩnh vực quan tâm;
- Vấn đề thực tế;
- Bối cảnh dự kiến;
- Nhóm đối tượng;
- Khả năng tiếp cận dữ liệu;
- Mục tiêu nghề nghiệp.
Các thông tin này giúp đánh giá sơ bộ mức độ phù hợp của ý tưởng với chương trình trước khi phát triển thành đề cương chính thức.
Nghiên cứu sinh đáp ứng điều kiện có thể được xem xét tham gia hệ thống văn bằng kép với chương trình Doctorate in Business Administration do EuroAmerican Institute cấp.
Văn bằng Ph.D và DBA được cấp bởi hai cơ sở giáo dục khác nhau. Việc xét cấp DBA phụ thuộc vào điều kiện đầu vào, kết quả nghiên cứu, mức độ phù hợp của đề tài, các yêu cầu bổ sung và chính sách của EuroAmerican Institute tại thời điểm xét.
Những lỗi thường gặp khi viết đề cương
Ứng viên nên tránh:
- Chọn chủ đề quá rộng;
- Không xác định vấn đề cụ thể;
- Câu hỏi không thể nghiên cứu;
- Tổng quan chỉ liệt kê tài liệu;
- Không có nền tảng lý thuyết;
- Phương pháp không phù hợp;
- Không kiểm tra dữ liệu;
- Đóng góp quá chung chung;
- Kế hoạch thời gian thiếu thực tế;
- Sử dụng quá nhiều thuật ngữ nhưng thiếu lập luận.
Một đề cương tốt không cần sử dụng ngôn ngữ quá phức tạp. Điều quan trọng là cấu trúc rõ, logic nhất quán và khả năng triển khai được chứng minh.
Bắt đầu bằng một bản mô tả ngắn
Ứng viên có thể bắt đầu bằng một đến hai trang trả lời các câu hỏi:
- Tôi muốn nghiên cứu vấn đề gì?
- Vì sao vấn đề này quan trọng?
- Nghiên cứu trước còn thiếu điều gì?
- Tôi muốn trả lời câu hỏi nào?
- Tôi có thể tiếp cận dữ liệu ở đâu?
- Kết quả có thể tạo ra giá trị gì?
- Đề tài liên quan thế nào đến kinh nghiệm của tôi?
Từ bản mô tả này, ứng viên có thể tiếp tục đọc tài liệu, điều chỉnh câu hỏi và phát triển đề cương từng bước.
Đề cương không được tạo ra trong một lần viết. Đây là sản phẩm của quá trình đọc, suy nghĩ, phản biện và điều chỉnh liên tục.
